Ο πόλεμος για την Παιδεία

Είμαι ακαδημαϊκός δάσκαλος εδώ και τριάντα πέντε χρόνια και για κάποιο διάστημα πρύτανης της Ανώτατης Σχολής Καλών Τεχνών.

Ελπίζω με αυτά που γράφω να καταλάβουν οι αναγνώστες ποιο είναι το πρόβλημα που μας απασχολεί τελευταία.

Νόμος-πλαίσιο του 1983

Ο νόμος-πλαίσιο κατήργησε το «αλάθητο» και την παντοδυναμία του παλιού καθηγητικού κατεστημένου.

Εδωσε τη δυνατότητα στο κατώτερο διδακτικό προσωπικό να διεκδικεί την εξέλιξη που σε τακτά διαστήματα έδωσε το δικαίωμα στους φοιητές να συμμετέχουν στα θεσμικά όργανα και κυρίως στο πρυτανικό συμβούλιο. Ο αριθμός των συμμετεχόντων καθηγητών καθόριζε και τον αριθμό των συμμετεχόντων φοιτητών σε ποσοστό 50% αντιστοίχως.

Οι φοιτητές ψηφίζουν για το διδακτικό πρόγραμμα, τη δημιουργία νέων τμημάτων κ.λπ. και για την εκλογή πρύτανη, πάντα σε ποσοστό 50%.

Αρνητικά σημεία

Μετά είκοσι έτη εμπειριών, σημειώνουμε τα παρακάτω:

Το κατώτερο διδακτικό συσπειρώθηκε με αφορμή την αυτόματη εξέλιξή του και δημιούργησε αδιαπέραστο τείχος. Πιο απλά, απέκλεισε οποιονδήποτε εξωτερικό υποψήφιο σε τεράστιο ποσοστό, λειτουργώντας συντεχνιακά.

Ενας σημαντικός αριθμός επιστημόνων και καλλιτεχνών παραμένει στο περιθώριο εις βάρος της ποιότητας της σπουδής -και όσο για τους φοιτητές, σημειώνω το εξής: Είναι γνωστό ότι οι φοιτητές επηρεάζονται απο τα κόμματα και τους συνδικαλιστές, οι οποίοι επίσης επηρεάζονται από τα κόμματα.

Ολες οι επιλογές τους λοιπόν είναι κατευθυνόμενες και κυρίως η επιλογή του πρύτανη. Η επιλογή του αυτή γίνεται με κομματικά κριτήρια και φυσικά οι υποψήφιοι κατεβαίνουν με κομματικό πρόγραμμα.

Παρένθεσις

Το θέμα της οικονομικής ενίσχυσης των πανεπιστημιακών είναι προαιώνια απαίτηση και προαιώνια υπόσχεση όλων των κυβερνήσεων, αλλά χωρίς αποτέλεσμα.

Είναι όμως και το πρόσχημα για ιδιοτελείς απαιτήσεις.

Ιδιωτικά πανεπιστήμια

Αρνητικά σημεία

Η δημιουργία ιδιωτικών πανεπιστημίων είναι ιδιαίτερα ευαίσθητο πρόβλημα. Υπάρχει μεγάλος κίνδυνος να χρηματοδοτηθεί από ιδιώτες, οι οποίοι αποσκοπούν κυρίως στο κέρδος.

Υπάρχει κίνδυνος να λειτουργούν χωρίς κατάλληλο προσωπικό και χωρίς εξοπλισμό.

Υπάρχει κίνδυνος να δημιουργήσουν βιομηχανία πτυχίων χωρίς αντίκρισμα και πλήθος αποφοίτων χωρίς έλεγχο και μελέτη αγοράς. Θα πρέπει να υπάρξουν πλαίσιο και σοβαρές εγγυήσεις, αλλά και διαρκής επαγρύπνηση της Πολιτείας.

Θετικά σημεία

Καταργεί το μονοπώλιο των κρατικών πανεπιστημίων, τα οποία φθίνουν καθημερινά λόγω του νόμου-πλαισίου.

Ο ανταγωνισμός θα ωφελήσει τους πάντες και κυρίως τους φοιτητές. Θα μειώσει το κύμα των υποψήφιων σπουδαστών προς το εξωτερικό, το οποίο ταλαιπωρεί χιλιάδες οικογένειες και το ελληνικό κράτος από τεράστια διαρροή συναλλάγματος.

Θα απορροφήσει ένα πλήθος άξιων επιστημόνων οι οποίοι παραμένουν έξω από την Ανώτατη Εκπαίδευση λόγω των συντεχνιών που έχουν δημιουργηθεί στα πανεπιστήμια. Θα πρέπει να επισημάνουμε ότι συνήθως -όχι απόλυτα- οι διάφορες κινητοποιήσεις αποβλέπουν σε πολιτικά οφέλη κυρίως και όχι σε πραγματικά προβλήματα.

Η ουσία κρύβεται στα ψιλά γράμματα.

Συμπέρασμα

Ο νόμος-πλαίσιο δημιουργήθηκε για να κερδηθούν κυρίως ψήφοι φοιτητών στην εκλογική αναμέτρηση της εποχής. Η σημερινή κινητοποίησις γίνεται για να διατηρηθούν τα κέρδη του νέου κατεστημένου των πανεπιστημίων.

Θύμα, ο ανώνυμος φοιτητάκος που προσπαθεί να τα βγάλει πέρα.

Για να σωθούν τα πανεπιστήμια πρέπει να απομονωθούν από την πολιτική και τις επιρροές της, να χρηματοδοτηθούν σωστά και να αφοσιωθούν στο εκπαιδευτικό τους έργο και την έρευνα.

Ο νόμος-πλαίσιο πρέπει να αναθεωρηθεί και να καταργηθεί η μηχανική αναβάθμιση του διδακτικού προσωπικού.

Οι φοιτητές οφείλουν να έχουν συμβουλευτική συμμετοχή στα όργανα και να αποφασίζουν μόνο σε πολύ συγκεκριμένα θέματα.

Το πανεπιστήμιο πριν και πάνω απ' όλα είναι σχολείο.

ΔΗΜ. ΜΥΤΑΡΑΣ Ζωγράφος - Ομότιμος καθηγητής ΑΣΚΤ ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ - 14/06/2006